Home‎ > ‎De sterrenhemel‎ > ‎7. Kometen‎ > ‎

Kometen



Kometen zijn brokstukken die uit de ruimte komen. Ze worden ook ‘vuile sneeuwballen’ genoemd.  Kometen behoren tot de oudste objecten in het zonnestelsel. Sinds hun ontstaan, miljarden jaren geleden, bleven ze nagenoeg onveranderd.






De oorsprong van een komeet
De Nederlandse sterrenkundige Jan Hendrik Oort werkte in 1950 de meest aanvaarde theorie uit voor de oorsprong van kometen. Volgens hem bevindt zich in de buitenste regionen van het zonnestelsel een gigantische ‘opslagplaats’ van ijsbrokken. Deze schildvormige Oortwolk, zoals ze wordt genoemd, ligt halverwege onze zon en de dichtstbijzijnde ster en bevat naar schatting 100 miljoen komeetkernen!


Bouw van een komeet
Een komeet is eigenlijk een vuile sneeuwbal met een gemiddelde diameter van zo’n 2 à 15 kilometer. Ze brengen het grootste deel van hun tijd ver van de zon door. Dan is de kern van ijs en stof bevroren en weinig spectaculair.
 

Pas als ze dichter bij de zon komen, gaat het ijs verdampen en bloeit de komeet letterlijk op. Rond de kern ontstaat een wolk van gas, de coma. Deze coma kan een diameter hebben van wel miljoenen kilometers! De zonnewind, een stroom van deeltjes die vanuit de zon `waait´, duwt een deel van het vrijgekomen gas en stof weg, waardoor de komeet een lange staart krijgt. Deze staart is vaak het spectaculairste onderdeel van een komeet!

Soms zijn er zelfs twee staarten te zien: een rechte, blauwe gasstaart en een gebogen, witgele stofstaart. De blauwe gasstaart wordt ook wel de plasmastaart genoemd. De gassen die door de komeet worden uitgestoten zijn elektrisch geladen en worden door de zonnewind meegevoerd. Daarom is de gasstaart steeds recht van de zon gekeerd. De kromming van de stofstaart ontstaat doordat de vrijgekomen stofdeeltjes zelf op een baan om de zon gaan bewegen.



Een meteoor
Kometen laten bij elke passage erg veel stof en gas na. Wanneer de baan van de aarde deze van een komeet snijdt, vliegen wij door al dat komeetstof. Wanneer zo’n stukje ruimtegruis, een meteoroïde plots in onze atmosfeer terechtkomt, gaat het door de wrijving met de lucht ontzettend opwarmen en verbranden. We zien dan heel kort, meestal nog minder dan een seconde, een vurig spoor aan de hemel: een meteoor of anders gezegd een vallende ster. Uitzonderlijke heldere meteoren worden vuurbollen genoemd. Deze trekken zelfs bij klaarlichte dag een duidelijk en zichtbaar spoor aan de hemel. Soms spat zo’n vuurbol met een enorme knal uit elkaar. 

Meteoroïden van meer dan één kilogram branden niet helemaal op in onze dampkring. Er komt dan een deel op de aarde terecht. Dat deel noemen we dan een meteoriet. Vele meteorieten zien er aan de buitenzijde zwartgeblakerd uit. De meeste meteorieten zijn niet erg groot, ze hebben een diameter van slechts enkele centimeters. Door hun grote snelheid kunnen ze toch nog heel wat schade aanrichten. Zo vloog op 7 april 1990 een meteoriet dwars door een dak van een Nederlandse familie. Gelukkig is een groot deel van de aarde onbewoond en komen de meeste meteorieten ver van een stad of dorp terecht. Er heeft nog nooit iemand een meteoriet op z’n hoofd gekregen.


Komeet Halley
De komeet Halley is een van de bekendste en helderste periodieke kometen. De komeet is genoemd naar astronaut Edmond Halley, die voor het eerst vaststelde dat kometen waarover in de geschiedenis geschreven was, volgens een bepaald patroon verschenen, zodat ze dezelfde komeet moesten zijn. 

Halley bestudeerde 14 kometen waarvan er 3 heel goed op elkaar leken. Toen bleek dat het telkens ging om dezelfde komeet die om de 76 jaar terugkeert. Hij voorspelde dat de komeet in 1758 zou terugkeren en dit bleek ook te kloppen. De laatste passage rond de aarde was in 1986, maar de komeet was toen nauwelijks met het blote oog te zien. Als je het uitrekent, zal de komeet in het jaar 2062 opnieuw verschijnen. 
 
De oudst bekende waarneming van de komeet Halley dateert waarschijnlijk uit 466 voor Christus. Onder andere Chinese, Babylonische en oud-Europese astronomen omschreven de komeet.


Komeet Hale-Bopp
Komeet Hale-Bopp is een niet-periodieke komeet en was waarschijnlijk de meest geobserveerde komeet van de 20e eeuw. Het was een van de helderste kometen van de afgelopen paar decennia. De komeet was gedurende 18 maanden met het blote oog zichtbaar. Dit is tweemaal zo lang als de vorige recordhouder, de komeet van 1811. De baan loopt in een periode van ongeveer 2380 jaar.




Hale-Bopp werd op 23 juli 1995 ontdekt op een grote afstand van de zon, wat deed vermoeden dat de komeet weleens bijzonder helder zou kunnen worden in de omgeving van de zon. Dit deed de komeet ook en hij was gedurende het voorjaar van 1997 gemakkelijk zichtbaar met het blote oog.
De komeet werd genoemd naar de twee ontdekkers, Alan Hale en Thomas Bopp en keert terug rond het jaar 4377.







https://schooltv.nl/video/kometen-boeiende-stenen/



Comments